مبدأ و تاریخچه

1- به احتمال زیاد مبدأ ذرت مکزیک و آمریکای مرکزی و همچنین کشورهای آمریکای جنوبی، مانند پرو، بولیوی و اکوادور است.

2- طبق نتایج کاوشهای به عمل آمده مشخص شده است که حدود 3000 سال قبل از میلاد این گیاه در پرو وجود داشته است؛

3- مشخص گردیده که نوع وحشی آن به نام ذرت آندن (Anden) یا ذرت مکزیکی حدود 5600 سال پیش در این کشور کشت می شده است.

4- تا قبل از سال 1492 میلادی (سال کشف آمریکا) ذرت در اروپا، آفریقا و آسیا ناشناخته بود؛ کریسف کلمب و سایر کاشفان در اولین مسافرت تاریخی خود به آمریکا در نوامبر 1492، ذرت را در حوالی کوبا مشاهده کرده و آن را رایجترین گیاه قاره یافتند؛ آنها انواعی از ذرت را مشاهده کردند که به وسیلۀ قبیلۀ سرخ پوستان ماهیز (Mahis) کشت می شده و از دانه های آن تغذیه می کردند. نام این گیاه در حقیقت از نام همین قبیله اقتباس شده است. ذرت بعد از سفر دوم کریستف کلمب (سال 1494) از کوبا به اروپا و آفریقای شمالی برده شده و در اواخر قرن شانزدهم وارد آسیا گردید.

5- ذرت امروزی از ذرتی به نام غلافدار (Pod com) به دست آمده است؛ این ذرت با انواع دیگر ذرت کاملاً متفاوت بوده، و هر یک از دانه ها تک تک در داخل غلافی احاطه شده است.

6- این گیاه احتمالاً از گیاه یکساله وحشی به نام Mexica) Teosinte(Euchlaena  نشأت گرفته که دارای بلالهای کوچک و دانه هایی شبیه به دانه های  ذرت بو داده بوده است که بر اثر ترکیب با یک گیاه نامعلوم و یا تکامل تدریجی ذرت امروزی به دست آمده است.

7- بر اثر تلقیح طبیعی گیاه Teosinte با یک گیاه دیگری به نام Tripsacum ذرت امروزی به وجود آمده است.

اهمیت اقتصادی

1- ذرت از نظر تولید بعد از گندم و برنج سومین محصول در میان غلات است.

2- حدود 45 درصد ذرت دنیا در ایالات متحده آمریکا کاشته می شود و  اراضی آن کشور زیر کشت ذرت می باشد. سایر کشورهای تولید کننده ذرت چین، شوروی سابق، برزیل ، مکزیک، رومانی، آرژانتین، آفریقای جنوبی و هند هستند.

3- سطح زیر کشت ذرت در دنیا بیش از 140 میلیون هکتار بوده و مقدار تولید آن نیز پیوسته روبه افزایش است؛

موارد استعمال ذرت :

1- تهیه نان :

دربعضی کشورها مثل هندوستان، پرتقال، مکزیک، از دانه ذرت آرد تهیه می کنند. چو پروتئینهای  ذرت مانند گندم ماده گلوتن حقیقی تشکیل نمی دهند، به همین دلیل از آرد ذرت نمی توان نانی که خمیر آن ور آمده باشد، تهیه نمود. گذشته از آن نان ذرت خیلی سریع خشک، سخت و غیرقابل هضم شده و به علت چربی زیاد (6-4درصد) نان آن زود خراب می شود، لذا بهتر است آرد ذرت به نسبت 25 تا 50 درصد با آرد گندم مخلوط شود.

2- تغذیه حیوانات :

دانه ذرت یک غذای دامی مهم بوده و بیش از 80 درصد ذرت تولیدی در هر کشور به مصرف دامها می رسد؛ به علت داشتن مواد پرانرژی به طور وسیعی برای چاق کردن گله های گاو و گوسفند (به ویژه بره ها) مورد استفاده قرار می گیرد.

3- تغذیه پرندگان :

دانه ذرت از لحاظ تأمین انرژی برای طیور بسیار مهم و با اهمیت بوده و در تولید گوشت سفید و تخم مرغ نقش عمده ای دارد. ذرتهای دانه سفید برای پرندگانی مانند مرغ، غاز و اردک که برای استفاده از گوشت آنها پرورش می یابند، کاربرد بیشتری دارد.

4- کارخانجات :

در صنعت از دانه آن به مقدار زیاد استفاده می کنند. از هیدرولیز نشاسته ذرت می توان انواعی از محصولات غذایی چون نشاسته ذرت، شربت و دکستروز ذرت تولید نمود. نشاسته خشک ذرت برای مصارف غذایی، استفاده در کارگاههای لباسشوئی و هدفهای صنعتی کاربرد دارد.

مصارف دیگر ذرت عبارت از : تهیه گلوتن خوراکی، الکل گیری، تهیه مالت، روغن، اسید لاکتیک، اسید استیک، پلاستیک سازی، صابون سازی تهیه غذای کودک، کاغذهای روغنی، رنگرزی و غیره هستند.

مشخصات گیاه شناسی

1- ذرت گیاهی است تک لپه ای و یکساله، از خانواده گرامینه Gramineae، زیر خانواده Maydeae، از جنس Zea و از گونه mays با 2n=20 کروموزوم. به طور خلاصه قسمتهای مختلف ذرت عبارتند از :

ریشه :

ذرت دارای 3 نوع ریشه به شرح زیر است:

الف- ریشه های اولیه (Seminal roots)

ب- ریشه های ثانویه(Corenal roots)

ج- ریشه های هوایی(Breoe roots)

2- تعداد ریشه های اولیه 5-3 بوده و بر خلاف ریشه های اولیه بعضی از غلات که پس از تکمیل ریشه های ثانویه از بین می روند، در این گیاه باقی مانده و از گیاه جدا نمی شوند.

ریشه های ثانویه که به ریشه های دایمی (Permanent) یا ریشه های طوقی (Nodal roots) نیز مشهور هستند، به تعداد 20- 15 برابر ریشه های اولیه بوده، از میان گره ساقه و از 5-3 سانتی متری زیر خاک تشکیل می شوند.

3- ریشه های هوایی که به ریشه های جانبی و یا نابجا نیز مشهور هستند، از گرههای دوم و سوم در بالای سطح خاک به وجود می آیند و ضمن کمک به استقرار نبات در خاک در جذب آب و مواد غذایی نیز موثر هستند.

4- ریشه های بوته جوان ذرت به سرعت رشد می کند؛ به طوری که وقتی ارتفاع بوته هنوز به 10 سانتی متر نرسیده، ممکن است ریشه هایش تا عمق 30 سانتی متری خاک نفوذ کرده باشند. قسمت اعظم بوته های ذرت در عمق 75-70 سانتی متری سطح خاک بوده ولی ممکن است بعضی از ریشه ها تا عمق 2 متری و یا بیشتر نیز نفوذ نمایند. در شرایط مساعد رشد، گسترش جانبی ریشه ها تا شعاع 100 سانتی متری می رسد و این پراکندگی جانبی ریشه ها معمولاً در حدود یک تا دو هفته قبل از تشکیل کاکل متوقف شده و رشد بعدی ریشه ها عمقی می باشند.

ساقه

1- ذرت دارای ساقه بندبند، گره دار و توپر، ولی معمولاً مستقیم و بدون انشعاب است. تعداد میان گره ها بین 8 تا 21 و فاصله بین گره ها در انواع مختلف بین 6 تا 20 سانتی متر تغییر می نماید. طول ساقه بین 60 سانتی متر تا 6 متر تغییر نموده و در بعضی شرایط طول ساقه ذرت ممکن است تا 8 متر نیز برسد. قطر ساقه حدوداً 5/1 تا 5 سانتی متر می شود.

2- میانگرههای بالایی تقریباً استوانه ای است، در حالی که میانگرههای پایینی معمولاً شیار دار هستند. هر گره معمولاً شامل یک برگ و یک جوانه است که از رشد این جوانه ها بلال، یا بلالهایی تولید می شود.

3- بر خلاف سایر غلات، اکثر واریته های ذرت پنجه نمی زنند و این احتمالاً در نتیجه انتخابی است که از ذرتهای خوشه بزرگ به عمل آمده است، مع هذا، جوانه های موجود در گرههای زیر خاک، در شرایط محیطی مناسب (تراکم کمتر، ازت بیشتر، رطوبت و عمق کاشت مناسب) قادر به تولید پنجه هستند.

4- تولید پنجه یک صفت نامطلوب به شمار می آید، زیرا پنجه ها یا اغلب بدون خوشه اند و اگر هم بلال تولید نمایند در انتهای ساقه بوده و به بلال تاجی موسوم هستند. این بلالها فاقد پوشش بوده و اغلب مورد حمله پرندگان قرار می گیرند.

برگ

1- برگها به طور متناوب در روی ساقه قرار می گیرند؛ بدین معنی که در هر گره ساقه یک برگ به وجود می آید که شامل یک غلاف که ساقه را در بر می گیرد و یک پهنک پهن و بزرگ که ممکن است یک لیگول یقه مانندی نیز داشته باشد،

2- ذرتهایی که لیگول ندارند، دارای برگهای ایستاده هستند که این طرز قرار گرفتن برگها باعث جذب نور بیشتر و در نتیجه افزایش فتوسنتز می شود؛ البته زاویه بین برگ و ساقه علاوه بر اینکه به ژنوتیپ گیاه بستگی دارد، به موقعیت آن نیز وابسته است؛ مثلاً، برگهای پایینی زاویه بیشتری نسبت به برگهای بالایی دارند.

3- تعداد برگ نسبت به نوع واریته فرق می کند و معمولاً بین 8 تا 48 عدد (به طو ر متوسط حدوداً 12 تا 18 عدد) متغیر است و تعداد آن در ذرت یک صفت واریته ای بوده، نسبتاً ثابت است و کمتر تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می گیرد.

 

 

 

گل آذین

1- ذرت گیاهی است یک پایه و گلهای نر و ماده در دو گل آذین جدا از هم ولی بر روی یک گیاه قرار گرفته اند.

2- آرایش گل نر تاجی به صورت خوشه ای منشعب در انتهای ساقه قرار گرفته است که به آن گل آذین نر یا تا سل (Tassel) نیز می گویند.

3- در روی خوشه نر، خوشه های فرعی به صورت جفت، جفت قرار دارند. در هر سنبلک دو گل یافت می شود که گل بالایی از نقطه نظر رشد کاملتر است. هرگل نر شامل سه پرچم، دو لودیکول و یک مادگی تکامل نیافته است.

4- گلهای ماده بر روی سنبلها قرار دارند. سنبلها در نزدیک وسط ساقه ایجاد می شوند.

5- گل آذین ماه دارای خوشه ای با محوری نسبتاً قطوری است و در روی سنبلچه های فرعی و دو تائی در کنار هم قرار دارند. محور ضخیم سنبل حاوی 8 تا 30 ردیف طولی از سنبلچه های زوج می باشد.

6- هر سنبل فرعی دو گل دارد که معمولاً یکی از آنها بارور شده و دیگری عقیم می ماند؛ چنانکه گل دوم نیز بارور شود از یاد دانه باعث بهم خوردن ترتیب ردیف ها شده و در نتیجه توزیع دانه بر روی سنبلها نامنظم می شود. هر گل دارای تخمدانی است که از آن کاکل یا ابریشم به طول 20-10 سانتی متر که مجموعاً کلاله و خامۀ آن است، خارج می شود.

7- کاکل از موهای ریز و چسبناکی که دانه های گرده را به خود می گیرند، پوشیده شده است؛ طول عمر کاکلها 10-5 روز می شود. دو گلوم ضخیم و کوتاه سایر قسمتهای سنبله را فرا گرفته که با هم کزل یا پوست دانه را تشکیل می دهند و کوتاهتر از گلوملها هستند.

8- سنبل ذرت توسط پوششهایی (پوستهای بلال) که در حقیقت غلافهای تغییر شکل یافته برگ است، پوشیده و محافظت می شود. به این پوششها چمچه یا اسپات (Spath) نیز می گویند.

9- عمل گرده افشانی که توسط باد صورت می گیرد، حدوداً 95 درصد به صورت دگرگشن و 5 درصد به طور خودگشن صورت می گیرد. مقدار گرده تولید شده یک صفت واریته ای بوده و ممکن است یک خوشه نر بین 5 تا 25 میلیون دانه گرده تولید نماید؛ دانه های گرده 1 تا 3 روز قبل از خروج کاکل ذرت آزاد می شود؛ بنابراین، گرده افشانی در ذرت ضمن آلوگام بودن پروتاندر (Protandry) نیز هست. وقتی دانه گرده بر روی کاکل قرار گرفت، پس از 12 تا 28 ساعت عمل لقاح صورت می گیرد. عمر دانه گرده در شرایط مناسب بین 18 تا 24 ساعت است.

10- تعداد دانه های ذرت در هر سنبل معمولاً بین 300 تا 1000 دانه می شود. چون دانه ها به طور محکم روی محور سنبل قرار گرفته اند، ذرت قادر به پراکندن بذرهایش نیست؛ بنابراین، درطبیعت بدون مداخله انسان نمی تواند به بقای خود ادامه دهد.

دانه ذرت :

1- دانه ذرت که یک میوه گندمه (Caryopsis) یا به عبارت دیگر، یک میوه تک لپه ای خشک و ناشکوفا است، 16-9 میلی متر طول، 9-6 میلی متر عرض و 6-3 میلی متر قطر داشته و ساختمان آن به شرح زیر است.

الف- پوسته میوه یا پریکاپ(Pericarp) پوسته میوه که یک دیواره نازک است. از چند لایه سلول تشکیل شده و قسمتهای داخلی دانه را فرا گرفته است. پریکارپ مجموعاً 6 درصد دانه را تشکیل می دهد و از لحاظ سلولز و همی سلولز غنی بوده و دانه را از خسارات مکانیکی و عوامل نامساعد محیطی حفاظت می کند.

ب- لایه آلورن (aleurone)

این لایه که طبقه منفردی از سلولهاست، بلافاصله بعد از پوسته میوه قرار دارد. رنگهای آبی و بنفش دانه ذرت مربوط به سلولهای همین لایه بوده و در این لایه پروتئین نیز جمع می شود.

ج- آندوسپرم یا آردینه (endosperm)

آندوسپرم همان بافت غذایی دانه استو حجم اصلی دانه را تشکیل داده و حدوداً 85 درصد آن را تشکیل می دهد. آندوسپرم بیشتر در قسمت بالای دانه قرار دارد. در ذرت دو نوع آندوسپرم دیده می شود.

1- آندوسپرم سخت

شاخی یا شیشه ای که معمولاً سخت و نیم شفاف بوده و دارای پروتئین بیشتری است. این بافت معمولاً زرد و یا بدون رنگ است.

2- آندوسپرم نرم

آردی یا نشاسته ای که بافت این گونه آندوسپرم نرم، آردینه ای و مات بوده و رنگ آن سفید است. پروتئین این تیپ کمتر بوده ولی نشاسته بیشتری دارند.

 

د- جنین دانه (embryo)

جنین ذرت که حدود 12-10 درصد آن را تشکی می دهد در قسمت پایین دانه قرار دارد. جنین از دو قسمت اصلی لپه یا اسکاتلوم (Scutelum) و محور جنین (Coleoptile) تشکیل یافته است. محور جنینی شامل جوانه (Plumule) که درآن 6-5 لبرگ جنینی دیده می شود و به وسیله کولئوپتیل Coleoptileاحاطه شده و همچنین ریشچه (Radicle) می باشد که به وسیله کلئوریزا(Cleorhiza) محافظت می گردد.

دانه بدون آب ذرت حدود 77 درصد نشاسته (دو سوم نشاسته ذرت معمولاً آمیلوپکتین و یک سوم آن آمیلوز)، 9 درصد پروتئین(پرولامین، به خصوص زئین حدود 48 درصد، گلبولین حدود 14 درصد و گلوتلین حدود 31 درصد)، 5 درصد چربی (تا 7 درصد)، 5 درصد نپتوزان، 2 درصد قند و 2 درصد خاکستر دارد.

حدود 80 درصد روغن ذرت در قسمت جنین دانه متمرکز است. دوژن      و  باعث افزایش اسیدهای امینه لیزین و تریپتوفان در پروتئین ذرت شده و در نتیجه کیفیت محصول 50-30 درصد افزایش می یابد. وزن هزار دانه ذرت بین 100 تا 400 گرم متغیر است.

طبقه بندی ذرت

ارقام مختلف ذرت را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد :

الف- از لحاظ ارتفاع ساقه :

ارتفاع ساقه ذرت ممکن است بین 60 سانتی متر تا 8 متر و تعداد برگ در هر ساقه نیز بین 8 تا 44 برگ متغیر باشد.

ب- از روی دوره رشد :

 دوره رشد  ذرت بین 50 تا 330 روز متغیر بوده و  ذرتها را در این ارتباط به 3  گروه به شرح زیر طبقه بندی می کنند :

- ارقام زودرس

- ارقام متوسط رس

- ارقام دیررس

ج- از روی رنگ دانه، که شامل است به

- ذرتهای سفید

- ذرتهای زرد

- ذرتهای الوان

د- طبقه بندی از روی نحوه تولید بذر که شامل

- واریته های ذرت با گرده افشانی باز

- واریته های ذرت هیبرید

- واریته های ذرت مصنوعی (سنتیتک) است.

ه- طبقه بندی از روی شکل ظاهری، کیفیت دانه و موارد مصرف آن

ذرتها را برحسب صفات مشخص آندوسپرم، شکل ظاهری دانه، ترکیبات دانه، کیفیت دانه و موارد مصرف آن، در 7 گروه به شرح زیر طبقه بندی کرده اند :

1- ذرت دندان اسبی Zea mays indentata (Dent Corn)

نشاسته آندوسپرم این گروه از ذرتها از دو قسمت تشکیل شده است. نشاسته نرم در قسمت وسط و انتهای دانه و نشاسته سخت در اطراف آن قرار دارند. در حین رسیدن دانه، چون دانه مقداری آب از دست می دهد، به همین علت در قسمت نوک یک چین خوردگی و یا دندانه در آن مشاهده می شود که به علت شبیه بودن به دندان اسب، به ذرت دندان اسبی مشهور شده است، ذرت دندان اسبی در سطح وسیعی و در تمام نقاط دنیا مخصوصاً ایالات متحده کشت می شود. در این تیپ بندرت نوع زودرس وجود دارد و اکثر واریته های این گروه دیررس بوده و به حرارت کافی نیاز دارند و عملکرد های خوبی می دهند. رنگ دانه اغلب بین سفید و زود متغیر است. در اغلب کشورهایی که کشت آن متداول است، چون شاخ و برگ بیشتری تولید می کند، جهت تهیه علوفه و سیلو از آن استفاده می کنند. این ذرت دانه های درشت داشته و وزن هزار دانه آن بین 500-300 گرم است.

2- ذرت بلوری یا سخت (Zea mays indentata (Flint Corn)

 دانه های این گروه از ذرت، سخت،شفاف و بدون چروک هستند. آندوسپرم این ذرت شامل نشاستۀ نرم و نشاسته سخت است، منتها نشاسته سخت کاملاً اطراف نشاسته نرم را گرفته و باعث براقی دانه شده و دانه شکل کروی به خود می گیرد؛ این ذرت معمولاً دارای رشدی سریعتر بوده و تمایل بیشتری به پنجه زدن دارد و زودرستر از ذرت دندان اسبی است؛ در این نوع ذرت واریته هایی نیز وجود دارد که زودرس بوده و در مناطقی که آب و هوای معتدل دارند، کشت می شود؛ این ذرت بیشتر در هند، ایتالیا، فرانسه و آرژانتین کشت شده و از دانه آن در مرغداریها به عنوان بلغور ذرت استفاده می کنند. وزن هزار دانه این ذرت 70-100 گرم بوده و به ذرت چخماقی نیز مشهور است.

3- ذرت بو داده (Zea mays indentata (Pop Corn)

این ذرت قدیمترین نوع ذرت بوده و دانه های آن اغلب ریز و نوک تیز هستند تمام آندوسپرم آن از نوع نشاسته سخت تشکیل شده است؛ مقدار پروتئین این ذرت نسبتاً زیاد است. از این ذرت، به عنوان بوداده قبل از رسیدگی کامل و همچنین پس از رسیدگی تکنولوزیکی استفاده می شده است. دانه بوداده آن مصرف خوراکی دارد و بسیار خوشمزه است و اغلب در قنادیها مصرف می شود. در داخل دانه این ذرت یک نشاسته کلوئیدی وجود دارد که با خاصیت هیگروسکوپی، رطوبت را جذب کرده و وقتی حرارت ببیند، آب موجود در داخل آن تبخیر شده و باعث متلاشی شدن دانه گشته و آندوسپرم به صورت یک توده سفید اسفنجی نرم ظاهر می شود. تیپهای قدیمی به هنگام ترکیدن حداکثر 15 تا 20 برابر ازدیاد حجم پیدا می کردند، ولی حجم انواع بو داده های هیبرید 30 تا 35 برابر حجم اولیه افزایش می یابد. چون هنگام ترکیدن صدای مخصوصی می نماید، لذا به این جهت پاپکورن نام دارد.

این تیپ دو نوع بوده که نامهای آن، ذرت بو دادۀ برنجی (Rice Pop) و ذرت بوداده ارزنی (Pearl millet pop) می باشد. چون عملکرد این تیپ از ذرت کم است، از نظر اقتصادی چندان مودر توجه نیست. وزن هزار دانه آن 130-80 گرم است.

 

4- ذرت آردی یا نرم Zea mays amylaceae(Flour Corn)

این ذرت یکی از انواع کهنتر ذرت زراعب است و آندوسپرم آن تماماً از نشاسته نرم تشکیل شده و فقط نشاسته سخت به صورت یک لایه نازک اطراف آن را فرا گرفته است؛ به علت داشتن نشاسته زیاد، در کارنجات نشاسته سازی و الکل سازی مورد استفاده قرار می گیرد؛ این ذرت بیشتر در پرو، بولیوی و مکزیک کاشته شده و زودتر از سایر تیپها دچار امراض قارچی می گردد؛ دانه های این نوع ذرت به راحتی از خوشه جدا می شود؛ اندازه دانه ها خیلی کوچک و به رنگ سفید و یا آبی بوده و معمولاً شکل کروی دارند، که ممکن است دارای شیار و یا بدون شیار بوده باشند؛ در حالت کلی بوته و میوه آن شبیه ذرت بلوری است.

5- ذرت شیرین (Zea mays saccharata(Sweet Corn)

آندوسپرم این ذرت حاوی قند زیادی نسبت به نشاسته است. قندی که در داخل این ذرت وجود دارد، یک نوع هیدروکربنه ای است به نام آمیلودکسترین (Amylodextrin) که در آب محول است. این ذرت به صورت نارس برای تهیه کنسرو و مصرف خوراک (به صورت خام، آب پز، بوداده و غیره) به کار می رود. گرچه پروتئین و چربی آن بیشتر است، ولی برای تهیه نان مناسب نیست. سطح دانه ها هنگام رسیدن کمی چروک برداشتته و به رنگ نیمه شفاف در می آید. شیرین بودن این ذرت توسط یک ژن مغلوب کنترل می شود.

 

 

6- ذرت مومی Zea mays ceratina(Waxy Corn)

نشاسته آندوسپرم این نوع ذرت نسبتاً یکنواخت و نرم بوده و تماماً از آمیلوپکتین تشکیل یافته است، در صورتی که در بقیه گروهها حدود  آمیلوپکتین (72-71 درصد) و  آمیلوز (29-28درصد) می باشد.

این ذرت برای اولین بار در سال 1908 در چین مشاهده شده و شاید در اثر جهش در آسیای غربی به وجود آمده باشد؛ به علت وجود ماده ای چسبناک در دانه های آن که نشاسته را به حالت چسبندگی در آورده در کارخانجات چسب سازی از آن چسب تهیه می کنند؛ ملکول نشاسته این ذرت با انواع دیگر متفاوت بوده و شبیه گلیگوژن است. چنانکه در مقطع این ذرت یدورپتاسیم به رنگ قرمز در می آید، در حالی که در بقیۀ گروهها به رنگ آبی در می آید.

7- ذرت غلافدار Zea mays tunicata (Pop Corn)

شکل میوه این ذرت در مقایسه با سایر تیپها کاملاً فرق دارد، زیرا هر دانه آن به نوبۀ خود در یک غلاف قرار گرفته است. سنبل نیز مانند سایر تیپها پوشش جداگانه ای داشته و این یک صفت ارثی است. آندوسپرم این ذرت ممکن است از نوع دندان اسبی، بلوری، آردی، شیرین و یا بوداده باشد. این ذرت جنبۀ تجارتی و صنعتی نداشته و بیشتر در روسیه، رومانی، مجارستان و غیره فقط برای اهداف تحقیقاتی کشت می شود.

 

 

گرده افشانی ذرت

1- ذرت گیاهی است تک پایه، که در آن گلهای نر در انتهای ساقه (گل تاجی) و گلهای ماده در فاصله بین برگ و ساقه روی چوب بلال تشکیل می شود و گلهای نر در این گیاه معمولاً قبل از گلهای ماده می رسد (Protandery) به همین دلیل تلقیح در این گیاه به صورت دگرگشن می شود؛

2- در طبیعت، عمل گرده افشانی به وسیله باد صورت می گیرد؛ در صورت وجود باد، دانۀ گرده ذرت می تواند بیشتر از 100 متر منتقل می شود؛ پس به منظور جداسازی (ایزولاسیون) باید از مزارع همجوار فاصلۀ لازم را در نظر گرفت و حتی به هنگام ازدیاد بذر، باید حداقل یک کیلومتر فاصله مزارع ذرت در نظر گرفته شود. برای کاهش فاصله ایزولاسیون، در حاشیه مزارع، چندین ردیف متراکم به عنوان تله برای گرفتن گرده های بیگانه کاشته می شود.

3- میزان اختلاف در رسیدگی گلهای نر و ماده به ژنوتیپ و شرایط محیطی در هنگام گلدهی بستگی دارد. آزاد شدن دانه گرده از گل تاجی در مدت یک تا دور روز و یا بیشتر، بسته به ژنوتیپ و شرایط محیطی متفاوت است.

4- هر گل آذین نر حدود 25-5/2 میلیون دانه گرده تولید می کند. طول عمر دانه گرده ذرت زیاد نیست و در هوای گرم در کمتر از 10 دقیقه از بین می رود. دمای بیش از 40 درجه سانتی گراد معمولاً سبب از بین رفتن دانه های گرده می شود. پس از قرار گرفتن دانه گرده بر روی کاکل گل ماده عمل لقاح در مدت 28-12 ساعت صورت می گیرد. باروری مضاعف در کیسه جنینی باعث تشکیل جنین 2n=20 و 3n=30  بذر می شود
+ نوشته شده توسط سعید در یکشنبه 1390/05/16 و ساعت 14:7 |